Sulaleye Ne Denir? – Bir Aile Hikayesi
Kayseri’deki o eski mahalle, her zaman kalbimde bir yer edinmiştir. İki katlı, biraz bakımsız ama insanın içinde bir sıcaklık bırakan o evin odalarında büyüdüm. Dedemin anlattığı eski zaman hikayeleriyle, anneannemin bana göz kırpan gülüşüyle dolu yıllar geçirdim. Herkesin “sulale” dediği, içinde farklı karakterlerin yaşadığı bir hayatı benimsemek, her zaman bir şekilde kalbimi sarmıştır. Ama her şeyin bir anlamı olduğu gibi, “sulale”nin de bir anlamı vardı, belki de bu yüzden bu kelime bana bir anlam kazandı.
Aileme dair çok şey var kafamda. Anlatacak bir sürü hikâye. İşte, o hikâyelerden birine dair düşündüğümde, yıllar sonra ne demek olduğunu daha iyi kavrayabildiğim o anı hatırlıyorum.
—
O Geceyi Unutmak Zor
Bir akşam, Kayseri’nin soğuk havasında, dedem, annem ve ben oturuyorduk. Dede, bazen insanın aklını karıştıran türden bir insandı. Her lafı, hikayesi, masalı bir ders gibi. Annem, çok bilmiş gözlerle dedemin söylediklerini dinlerdi ama bazen, özellikle o gecelerden birinde, gözlerindeki huzursuzluğu görmek beni korkuturdu. Dedem, o gece yine kendini tutamayarak, çok eskiden yaşamış olduğu zorlukları anlatmaya başladı. “Sulale,” dedi, “bizim kanımızda vardır. Her kök, bir başka köke bağlıdır.” O gece, dedemin sözleri bir şekilde bana dokundu ama anlamadım. Henüz anlamamıştım.
Annemin yüzündeki o donuk ifadeyi gözlerimle yakaladım. Ne olduğunu sormadım ama annemin dedemi dinlerkenki tavrındaki o kırgınlık, o kırılganlık içimi sıktı. Dedem anlatmaya devam etti: “Sulale, bizde her zaman güçlüdür. Geçmişin izleri hep vardır ama o izlere dayanamayıp kırılmamışsan, o zaman gerçekten ailesin.” O anda, dedemin söylediklerinin, sadece kelimeler değil, bir anlam taşıdığını fark ettim.
—
Sulale Nedir?
Gecenin ilerleyen saatlerinde, dedemin söylediklerinin anlamını çözmeye başladım. O sıcak odada, annemin gözlerindeki o eski kırgınlıkla geçmişin yükünü taşıyan anıları hatırladıkça, insanın kanında taşıdığı geçmişin ağırlığına dair düşüncelerim arttı. Dedem ve annemin arasında, hep farklı bir bağ vardı, ama bir o kadar da bozuk olan bir ilişki.
Sulale dediğimizde, bazen sadece bir soy ağacından bahsettiğimizi sanıyoruz. Ancak işin içinde çok daha derin bir şey var. Bir ailenin, bir halkın, bir geçmişin birbirine bağlı hikâyeleri… İşte tam da bu geceyi düşündüm, çünkü dedemle annemin arasındaki o kırılgan bağ, sulale kavramının ne kadar önemli bir şey olduğunu anlatıyordu.
Sulale, sadece soy bağlarını anlatmaz, aynı zamanda bir ailenin taşıdığı duyguların, kırgınlıkların, sevinçlerin ve kayıpların izlerini de taşır. Sulale dediğimizde, sadece bir ağaç düşünmeyin. Ağaç, dallarıyla, kökleriyle, yapraklarıyla bir bütündür; ama o köklerde, bazen acı bazen mutluluk saklıdır. Her dal, o köklerden güç alır, her yaprak, rüzgârın etkisiyle düşer, bazen de büyür.
—
Ailemle Yüzleşmek
Birkaç hafta sonra, annemle yalnız kaldık. O geceyi hatırladım, dedemin söyledikleri de aklıma geldi. Annem, belki de geçmişin yüküyle o kadar uzun süre başa çıkmıştı ki, yüzleşmek ona zor geliyordu. Onunla oturup sohbet etmek istedim. Konu ne olursa olsun, sadece onunla konuşmak. “Anne,” dedim, “bana bir şey anlatmanı istiyorum. Sulale ne demek?”
Bir süre sessiz kaldı, sonra gözlerini bana doğru çevirdi. “Sulale,” dedi, “bazen bizim kim olduğumuzu unutuyoruz. Ama geçmiş, kanımızda var. Her birimizin içinde, birilerinin hatıraları, yürekleri var. Benim içinde de var. Benim yaşadığım acıların, babamın bana öğrettiklerinin, seninle paylaştıklarımın hep bir izi kalacak. Sulale işte budur. Sadece bir soydan bahsetmiyoruz, geçmişi, hataları ve başarısızlıkları da birlikte taşıyoruz.”
O an, annemin söylediklerinin ne kadar derin olduğunu anladım. Ailemle yaşadığımız her anın, küçük bir kırgınlığın ya da büyük bir sevincin gelecekte de bana bir miras olarak kalacağını fark ettim. Sulale dediğimizde, sadece soy ağacından bahsetmek yetmez. O soyun taşıdığı anlamı, yaşadığı tüm duyguları da anlamalıyız. Biz hepimiz birer dal, birer yaprak olabiliriz ama kökler her zaman sağlamdır. Geçmişin izlerini taşırız, isteriz ya da istemeyiz.
—
Kökler, Dallar ve Yapraklar
O günden sonra, dedemin sözlerine farklı bir açıyla bakmaya başladım. Artık, sulale deyince sadece adları hatırlamıyorum. Ailemdeki her bireyin hayatı, bir anlam kazanıyor. Annemin yaşadığı zorlukları, dedemin acılarını daha iyi anlıyorum. Kökler çok derinde, o kadar derinde ki, her bireyin hikayesi birbirine dolanmış ve zamanla bu bağlar güçlenmiş.
Bir ailedeki her bireyin yaşadığı duygular, birbirine bağlıdır. Her biri farklı bir hikâyeyi taşır ama aynı zamanda bu hikâyelerin birleştiği nokta da aile olma halidir. Bunu keşfetmek, anlamak, bazen zordur. Hayal kırıklıkları, kayıplar, kırgınlıklar ve mutluluklar… Tüm bu karmaşa bir arada sürer ve zamanla her şey bir araya gelir. Bizim de geçmişle yüzleşmemiz gerekiyor. Çünkü sadece geçmişi anlamak, gelecek için de bir yol gösterir.
—
Sonuç: Geçmişi Taşımak
Annemin söylediklerinden sonra, sulale kelimesi hiç olmadığı kadar anlam kazandı. Geçmişin izleri, bize sadece soydan bahsetmekle kalmaz, aynı zamanda yaşadığımız her duyguyu ve taşıdığımız hatıraları da taşır. İnsan sadece ailesinin soyunu değil, aynı zamanda onların yaşadığı her acıyı, her mutluluğu, her kaybı da taşır. Bazen, insanın içindeki geçmişin yükünü taşıması zor olabilir. Ama bir sulale, bununla başa çıkabilir. Çünkü o, geçmişiyle, yaşadığı her acı ve sevinçle güçlüdür.
Şimdi, Kayseri’deki o eski mahallede büyüdüğüm o evin bahçesinde, dedemin anlattığı her hikayeyi daha iyi anlıyorum. Ailemizin kökleri ve biz, geçmişin o ağır yükünü taşırken, her dal ve yaprak, bir başka hikâye anlatıyor. Ve belki de asıl önemli olan, o geçmişi anlamak ve geleceğe taşımaktır.