Kategori: Makaleler

Hangi Ülkelerde İç Savaş Var? (2025 Fotoğrafı, İnsan Hikâyeleriyle) Merhaba! Dünyada “haritaların kenarında yazan küçük notlar” gibi görünen ama milyonların hayatını altüst eden çatışmaları, hem verilerle hem de insanların gündelik ritimlerinden küçük sahnelerle konuşmak istedim. Haber bültenlerinin soğuk başlıkları arasından, bir annenin çocuklarını okula götürürken seçtiği ara sokaktan, bir minibüs şoförünün benzin kuyruğunda tuttuğu not defterinden, bir hemşirenin telefonundaki gönüllü gruplar WhatsApp’ına uzanalım. Buyurun, 2025 sonbaharı itibarıyla iç savaş ve iç savaş niteliğinde çatışmalar yaşayan başlıca ülkeler… Tanım Notu: “İç Savaş” derken neyi kastediyoruz? Akademik literatürde silahlı çatışma; devlet ile örgütlü bir grup (ya da örgütlü gruplar arası) çatışmanın bir…

Histolojik İnceleme ve Siyaset: Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Siyaset Bilimci Perspektifi Siyaset bilimi, iktidarın ve toplumsal düzenin nasıl şekillendiğini, farklı güç dinamiklerinin nasıl işlerlik kazandığını derinlemesine sorgular. Toplumlar, çeşitli güç yapılarına, ideolojik yönelimlere ve vatandaşlık anlayışlarına göre şekillenir. Peki, bu toplumsal yapılar, her gün karşılaştığımız mikro düzeydeki toplumsal etkileşimleri nasıl etkiler? Bu soruya cevap ararken, mikro bir analiz aracı olan histolojik incelemeyi kullanmak, ilginç bir siyasal metafor oluşturabilir. Histolojik inceleme, organik materyalleri mikroskop altına alıp, hücresel düzeydeki yapıları ve organizasyonları anlamamızı sağlayan bir bilimsel araçtır. Fakat bu bakış açısını, toplumsal yapıları anlamak…

Hint Bezelyesi: Psikolojik Bir Perspektiften İyileşme ve Dönüşüm Bir psikolog olarak insan davranışlarını anlamak, bu davranışların altında yatan derin motivasyonları çözümlemek, her zaman ilginç bir yolculuk olmuştur. İnsanlar, dış dünyayı ve içsel deneyimlerini nasıl şekillendiriyor? Bu soruya cevap ararken, bazen fiziksel dünyada ve zihinsel sağlıkta fark yaratabilecek maddelere yöneliriz. Hint bezelyesi gibi basit bir besin, belki de çoğumuzun hayatında ne gibi psikolojik etkiler yaratabilir? Bu soruya yanıt ararken, Hint bezelyesinin sadece fiziksel faydalarını değil, zihinsel ve duygusal etkilerini de göz önünde bulundurmalıyız. Hint Bezelyesinin Psikolojik Dönüşüm Üzerindeki Etkileri Hint bezelyesi, son yıllarda sağlığa faydalı birçok etkisi nedeniyle dikkat çekmiştir. Ancak,…

“Deve dikeni hangi kansere iyi gelir?”: Farklı bakış açılarıyla serinkanlı bir değerlendirme Ben, meseleleri farklı pencerelerden görmeyi seven biriyim; özellikle de sağlık gibi hassas konularda. “Deve dikeni (Silybum marianum) hangi kansere iyi gelir?” sorusu da tam böyle bir tartışma alanı. Gelin; veriye yaslanan, sonuç odaklı bir “erkek bakışı” ile; deneyim, duygudaşlık ve toplumsal etkileri merkeze alan bir “kadın bakışı” arasında gidip gelerek konuya yaklaşalım. (Elbette bireysel farklılıklar vardır; burada iki yaklaşımı tartışmayı kolaylaştırmak için çerçeve olarak kullanıyoruz.) Önce temel: Deve dikeni nedir, kanserde yeri var mı? Deve dikeni tohumlarından elde edilen ana bileşik silymarin (özellikle silibinin), antioksidan/anti-inflamatuvar etkileriyle uzun yıllardır…

Hanım Nine Ne Demek? Psikolojik Bir İnceleme İnsan davranışlarını çözümlemeye çalışan bir psikolog olarak, her kelimenin ve kavramın arkasında derin bir anlam yattığını bilmek insanı hem heyecanlandırır hem de meraklandırır. Duyduğumuz her sözcük, toplumsal yapılar, duygusal bağlar ve bireysel deneyimler tarafından şekillendirilir. Bu bağlamda, “hanım nine” gibi bir terimi düşündüğümüzde, kelimenin ötesinde, sosyal ve psikolojik düzeyde hangi anlamları taşıdığına dair önemli ipuçları bulabiliriz. Bu yazıda, “hanım nine” ifadesinin psikolojik boyutlarını, bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektiflerinden ele alacağız. Hanım Nine: Bir İfade Mi, Yoksa Bir Sosyal Rol Mü? Kelime anlamıyla “hanım nine”, yaşça büyük, genellikle sevgiyle bakılan bir kadını tanımlamak…

Bir İnsan Çift Kişilikli Olabilir mi? Mit, Bilim ve Günlük Hayatın Kesişimi Ön not: “Çift kişilik” popüler bir ifade. Klinik literatürde karşılığı “Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu”dur (DKB). Bu yazı, kavramı mitlerden ayırıp anlaşılır ve tartışmaya açık bir zemine oturtur. Bunu bir arkadaş sohbeti gibi düşün: Masada kahveler, ortada meraklı sorular… “Bir insan çift kişilikli olabilir mi?” diye sorulduğunda çoğumuzun aklına filmler gelir; bir iyi bir kötü, bir gündüz bir gece karakter… Peki gerçekte ne oluyor? Gel, masaya tüm kartları koyalım: kökenler, bugünün yansımaları ve yarının ihtimalleri. Kökenler: Efsanelerden Klinik Tanıya “Çift kişilik” anlatılarının kökü eski mitlere ve dini metinlere kadar uzanır;…

Şafi Hangi Din? İnanç, Hikâye ve Gerçeğin Kesiştiği Nokta Bir akşam, Van’ın serin bir köy kahvesinde otururken, yaşlı bir amca elindeki çayı yudumladı ve bana sordu: “Evlat, sen şehirden geldin, bilirsin… Biz Şafi’yiz, ama bazıları diyor ki bu başka bir dinmiş. Gerçek hangisi?” O an fark ettim ki, basit gibi görünen bu soru aslında bilgi eksikliğinin ve kültürel kopukluğun sembolüydü. İşte bu yazı o soruya, hem verilerle hem de hikâyelerle yanıt vermek için yazıldı: Şafi hangi din? Cevap kısa: Şafi, İslam dininin bir mezhebidir. Ama hikâye, bundan çok daha derin. Şafi Mezhebi Nedir? Temeller ve Kökenler İmam Şafi ve Düşüncenin…

Hiç düşündünüz mü? Elinizde bir çek varsa ama onu düzenleyen kişiyle aranızda doğrudan bir ilişki yoksa, o çeki gerçekten tahsil etme hakkına sahip misiniz? İşte bu noktada hukuk ve ekonomi biliminin kesiştiği yerde karşımıza çıkan kavram şudur: “Çekin meşru hamili.” Bu yazıda, karmaşık görünen bu terimi sadeleştirip, bilimsel ama herkesin anlayabileceği bir dille açıklayacağız. Çünkü “meşru hamil” olmanın ardında sadece bir hukuk terimi değil, bir sistemin güven mekanizması yatar. Çekin meşru hamili kimdir? En basit tanımıyla, çekin meşru hamili, o çeki elinde bulunduran ve bu çek üzerinde yasal hak sahibi olan kişidir. Ancak bu sadece “çek kimin elindeyse onundur” demek…

Hükûmet Kurma Yetkisi Kime Aittir? Tarihin Aynasında Siyasal Meşruiyetin Serüveni Bir Tarihçinin Samimi Girişi Tarihi incelerken insan çoğu zaman kendini bir aynanın karşısında bulur. O aynada geçmişin gölgeleriyle bugünün yansımaları iç içe geçmiştir. “Hükûmet kurma yetkisi kime aittir?” sorusu da bu aynalardan biridir. Yalnızca anayasal bir hüküm ya da siyasal bir işlem değildir; toplumların otoriteye, temsil gücüne ve meşruiyete dair inançlarının tarih boyunca nasıl şekillendiğini anlatan bir hikâyedir. Bu yazıda, tarih boyunca hükûmet kurma yetkisinin kimlerde toplandığını, hangi kırılma noktalarında el değiştirdiğini ve modern dünyada neye dönüştüğünü irdeleyelim. — Monarşiler Dönemi: Gücün Tanrısal Kaynağı Tarihin erken dönemlerinde hükûmet kurma yetkisi,…

Kaynakların Sınırlılığı, Seçimlerin Sonuçları ve Bir Güreşin Ekonomik Hikâyesi Bir ekonomist için dünya, sonsuz arzularla sınırlı kaynakların buluştuğu bir sahnedir. Her birey, her kurum ve hatta her şehir bu sahnede karar verirken bir bedel öder: vazgeçilen alternatiflerin bedeli. Hergeleci İbrahim Güreşleri de bu bağlamda yalnızca bir spor etkinliği değil, aynı zamanda ekonomik bir ekosistemdir. Kaynakların nasıl dağıtıldığı, bireylerin nasıl karar verdiği ve toplumun nasıl fayda sağladığı üzerine derin bir ders barındırır. Hergeleci İbrahim Güreşleri Ne Zaman? Her yıl yaz aylarında, genellikle Temmuz ayında düzenlenen Hergeleci İbrahim Güreşleri, Balıkesir’in Manyas ilçesinde geleneksel olarak yapılır. Tarihi, genellikle yerel yönetimlerin takvimine göre belirlenir.…